7’den 77’ye… Dönence… Kültür Ateşesi… Adam olacak çocukların Barış Abi’si… Yıllar geçmesine rağmen dilden düşmeyen parçalarıyla milyonların beğenisini kazanan, erken ölümü ile yine milyonları üzen insan… Bu hafta biyografi konuğumuz Barış Manço… Barış Manço 1 Ocak 1943’te İsmail Hakkı Bey ile Rikkat Uyanık Hanım’ın ikinci oğulları olarak dünyaya geldi. Rikkat Uyanık ünlü bir Türk Müziği solistiydi. Barış Manço’nun müziğe olan ilgisi 2 yaşından itibaren başladı. Ufak yaşta yabancı şarkıları bile ezberleyip söyleyebiliyordu.

Küçükken geçirdiği bazı ağır rahatsızlıklar nedeniyle çelimsiz bir vücut yapısına sahipti. Saksafon çalmayı çok istemesine rağmen, ciğerleri yetmediği için ilk çaldığı enstrümanı, yıllarca elinden düşürmeyeceği gitarı oldu. Barış Manço ilk müzik grubunu 15 yaşında, okuduğu Galatasaray Lisesi’nde kurdu. Barış Manço ve Kafadarlar isimli grup zamanın güncel parçalarını çalıp söylüyordu. . Barış Manço ilk bestesi olan Dream Girl’i Kafadarlar döneminde yaptı. Bir süre sonra Barış Manço, Harmoniler adında yeni bir grup kurdu. Bu grup da yine rock’n roll cover’ları yapıyordu. Harmoniler ile birlikte 3 plâk çıkaran Manço, ilk konserini 1959 yılında Galatasaray Lisesi Konferans Salonu’nda verdi. Okulun bitmesiyle Harmoniler dağıldı. 

 Liseyi bitirdikten sonra 1963 yılında yurt dışına gitmeye karar veren Barış Manço, o zamanki kanunlara göre yanında olması gereken 200 doları biriktirip önce Paris’e geçti. Fakat Paris çok zor bir şehirdi. Fransızca konuşulan bir ülkeye gitmesi gereken Manço, Belçika’nın en Fransız kenti olan Liege’yi seçti ve akademik eğitimine burada başladı. Yurtdışı’na çıkar çıkmaz biriktirdiği 200 doların 100 doları ile bir teyp alan Barış Manço, bestelerini kaydetmeye başladı. Bu bestelerini Fransız müzik şirketlerine gönderdi. Şarkıları beğenen Henri Salvador, Barış Manço ile yakından ilgilendi ve O’nun 1964 ilk Fransızca plâğını doldurmasını sağladı. 

Manço bu plâğıyla dönemin ünlü radyo programlarına da katıldı. Bu dönemde Paris’in meşhur Olympia müzikholünde arkasında Franck Pourcel orkestrası ve Swingle Singers le beraber sahneye çıkan ilk Türk oldu. Olympia Müzikholünde verdiği konser sırasında Les Mistigris adında bir grup ile tanıştı. Grupla birlikte Fransa, Belçika, Çekoslovakya, Belçika, Almanya ve İsveç’te konserler verdi. Grupla birlikte birisi kendi bestelerini içeren, birisi de türkü yorumlarından oluşan 45’likler çıkardı. Konserlerinden birisinde, iyi derecede Türkçe bilen Marie Claude ile tanıştı ve İstanbul’da nişanlandılar. 1967’de Hollanda’da geçirdiği bir trafik kazasında yüzünde ciddi bir yara oluştu. Barış Manço’nun aşağıya kadar uzanan bıyıklarının sebebi de bu yaradır. Küçüklüğünden beri çizim konusunda yetenekli olan Barış Manço, önce Liege’de Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi’nde bir yıl mimarlık eğitimi aldı. Daha sonra mimarlıktan iç mimarlığa geçiş yapan Manço, 6 yıl boyunca bu eğitimini sürdürdü. Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi’ni birincilikle bitiren Barış Manço, 93,8’lik derecesiyle madalya alarak mezun oldu. 


Barış Manço müzikte olduğu kadar, çizim ve mimari konusunda da yeteneklidir. Okulu bitirince nişanlısı ile birlikte 1969 yılında Türkiye’ye dönen Barış Manço, Mazhar Alanson ve Fuat Güner’in de içerisinde olduğu Kaygısızlar adlı gruba dahil oldu. Kaygısızlar serüveni 6 ay kadar sürdü. Bu dönemde en önemli hitlerinden birisi olan Kol Düğmeleri’ni kaydetti. Grubun Ağlama Değmez Hayat adlı 45’liği ile ilk altın plâğını kazandı. 25 Nisan 1970’te ödülünü Nebahat Çehre’nin elinden aldı. Grup yurtdışında çalışmalarına devam ederken, 1969 yılı sonunda Barış Manço ayrıldı. 1970 yılında Fransa’da yeni bir grup kuran Manço, Ocak ayında nişanlısı Marie Claude ile evlendi ama bu evlilik 6 ay kadar sürebildi. Yeni grubun bir adı yoktu ama Manço grubu “Barış Manço’nun Hayal Dünyası” olarak tanıttı. Barış Manço yeni grubuyla Türkiye’de 50’nin üzerinde konser verdikten sonra Antalya’da bir konserinde “yabancı uyruklu müzisyen çalıştırmak” suçundan tutuklandı. Ertesi gün ilk celsede suçsuz bulundu ve serbest kaldı. Yine 1970 yılında, dönemin ünlü gruplarından Moğollar ile kendi grubunu birleştirdi. Bu birleşimin meyvesi olarak 3 şarkı ve 1 adet 45’lik çıkabildi. O dönemde tehdit ve saldırılara maruz kalan gruplar birkaç konser verebildi. 1970 yılında Dağlar Dağlar şarkısının bulunduğu 45’liğini yayınlayan Barış Manço, 100 bin satış rakamını yakaladı. Bu başarı ile kariyerinin tek Platin Plâk ödülünü Öztürk Serengil’in elinden aldı. 1971 yılında, 1969 Türkiye Güzeli Azra Balkan ile nişanlandı. Bu birliktelik 1972 Mayıs’ında ayrılıkla sonuçlandı. 

Bu arada Kurtalan Ekspres’i kurmak için birçok sanatçı ile çalışmalar yaptı. Sonunda Engin Yörükoğlu, Celal Güven, Özkan Uğur, Nur Moray ve Ohannes Kemer’den oluşan orkestra ile Kurtalan Ekspres’i oluşturdu. Bu grupla kaydettiği Ölüm Allah’ın Emri ve Gamzedeyim Deva Bulmam şarkılarının yer aldığı ilk plağı yayımladıktan sonra Barış Manço askere gitti ve 20 ay askerlik yaptı. Askerlik sonrası konserlerine devam eden Manço, yıllar boyunca ülkücü olarak eleştirilmesine sebep olacak olan Kalk Gidelim Küheylan, Hey Koca Topçu, Vur Ha Vur gibi Anadolu gelenekleri kokulu şarkılar yaptı. 1974 yılında Hey Dergisi tarafından “Yılın Erkek Şarkıcısı” seçildi. 1975’te yayımlanan ilk uzunçaları 2023, Baykoca Destanı ve 2023 gibi epik eserlere sahip sıra dışı bir albüm olarak diskografide yer aldı. Aynı dönemde ilk ve tek sinema filmi olan “Baba Bizi Eversene”de oynadı. 

 BARIŞ MANÇO BİLİNMEYENLERİ Barış ismi Türkiye’de ilk kez İkinci Dünya Savaşı’nın ortalarında, Dünya’nın barışa en çok ihtiyacı olduğu zamanda Barış Manço’ya verildi. Barış Manço tam 20’ye yakın dilde derdini anlatabiliyor, 8 dili ana dili gibi konuşabiliyordu. Barış Manço hiçbir çocuğa tepeden bakmayı sevmezdi. Bu nedenle ya çömelerek onların seviyesine iner, ya da bir stand yardımıyla çocukları yükseltirdi. Barış Manço birçok kişinin bildiğinin aksine, Galatasaray Lisesi mezunu değildi. Galatasaray Lisesi’nden babasının vefatından sonra ayrıldı ve Şişli Terakki Lisesi’ne devam etti. Türkiye’de temel eğitimin beş yıldan 8 yıla çıkarılmasına destek olmak amacıyla eşi Lale Manço ile birlikte İstanbul’un Tuzla ilçesinde bir okul yaptırdı. 1997 yılında inşasına başlanan 30 derslikli Tuzla Barış Manço İlköğretim Okulu 2000 yılında eğitime başladı. En çok bilinen şarkılarından Gül Pembe, Manço 13 yaşındayken ölen babaannesinin ismiydi. Gittiği ülkelerden topladığı 310 adetlik fotoğraf makinesi koleksiyonu bulunmaktaydı. Bu koleksiyonunu ölmeden önce Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin Cağaloğlu’nda bulunan Basın Müzesi’ne bağışladı. İstanbul’da Zeynep Kâmil’de doğdu. 

Burada doğan erkek çocuklara verilen göbek adı Kâmil olmasına rağmen, onun göbek adı Mehmet’tir.

Barış Manço Fransa’da bir televizyon kanalının canlı yayınına konuk olur… Spiker biraz küstahtır ve Barış Manço’ya yüklenmeye çalışır. Türklük hakkında barbar ve vahşi benzetmeleri yapar. Daha fazla dayanamayan Manço, spikerden cebindeki paraları çıkarmasını ister. Spiker ısrara dayanamaz ve çıkarır. Barış Manço, paraların üzerinde yer alan resimleri tek tek sorar…”Bu kim?”, “Falanca General”, “Bu kim?”, “Filanca Amiral”… Cevaplar hiç değişmez. Tüm paralarda ya general, ya amiraller vardır. Barış Manço cebinden Türk paralarını çıkarır ve saymaya başlar. “Bu parada fotoğrafı olan kişi Mehmet Akif Ersoy’dur ve şairdir. Bu fotoğraftaki kişi Mevlana’dır, düşünürdür… Bu paradaki fotoğrafı olan kişi Fatih Sultan Mehmet’tir ve adaletin sembolüdür… Bu paradaki kişi ise Atatürk’tür. “Yurtta barış, Dünyada barış” diyen kişidir… Bizim paralarımız bunlar… Biz Türkler ince ruhlu, kibar, medeni insanlar olduğumuz için paralarımızın arkasına “şairlerimizin”, “düşünürlerimizin”, “bilim adamalarımızın” fotoğraflarını bastık… Siz Fransızlar kendiniz barbar ve vahşi olduğunuz için paralarınızın arkasına hep savaş adamlarının fotoğraflarını basmışsınız!” der… Barış Manço’nun bu cevabından sonra televizyon yöneticileri canlı yayını keserler ve spikeri oradan kovarlar, başka bir spiker yerine gelir ve canlı yayın yeniden başlar, yeni spiker Barış Manço’dan ve Türklerden özür diler, programa böylece devam edilir…